Οι ρίζες των σύγχρονων πολιτιστικών εκδηλώσεων πρέπει να αναζητηθούν στις εορτές και τα πανηγύρια, τα οποία διοργανώνονταν στην ύπαιθρο της Κρήτης με αφορμή κυρίως θρησκευτικές εορτές ή ιστορικές επετείους. Σε πολλά χωριά της Κρήτης, με πρωτοβουλία των πολιτιστικών συλλόγων ή μεμονωμένα, εξακολουθούν να διοργανώνονται πανηγύρια, τα οποία αποτελούν αφορμή συνεύρεσης του τοπικού πληθυσμού, ενώ παράλληλα συμβάλλουν στη διατήρηση των εθίμων και των παραδόσεων του τόπου.

Επίσης πλήθος πολιτιστικών εκδηλώσεων διοργανώνονται κάθε χρόνο με αφορμή ιστορικές επετείους, όπως για παράδειγμα οι εκδηλώσεις για τη Μάχη της Κρήτης.

Οι πολιτιστικές εκδηλώσεις στα αστικά κέντρα διαφέρουν ριζικά από τα πανηγύρια των χωριών. Συνήθως πραγματοποιούνται κατά τη θερινή περίοδο, ενώ η συστηματική ετήσια διοργάνωσή τους αποτελεί ως επί το πλείστον φαινόμενο των τελευταίων δύο δεκαετιών και την ευθύνη διοργάνωσης και υλοποίησης φέρει ο δήμος. Κατά κανόνα πρόκειται για πολυθεματικές εκδηλώσεις (θέατρο, μουσική, χορός, εκθέσεις), στις οποίες συμμετέχουν ντόπιοι και ξένοι καλλιτέχνες και συνήθως διαρκούν περισσότερες μέρες ή εβδομάδες. Στην κατηγορά αυτή ανήκουν ο Μουσικός Αύγουστος (δήμος Ηρακλείου), τα Κύρβεια (δήμος Ιεράπετρας), τα Κορνάρεια (δήμος Σητείας), τα Υακίνθεια (δήμος Ανωγείων), και το Αναγεννησιακό Φεστιβάλ του Ρεθύμνου (δήμος Ρεθύμνου).

Η συντονισμένη διοργάνωση των εκδηλώσεων αυτών και η συστηματική προβολή τους, η οποία μέχρι στιγμής δεν κρίνεται επαρκής, σε συνδυασμό με τον καινοτόμο τους χαρακτήρα, μπορεί να μετατρέψει ορισμένες από αυτές σε αυτόνομο πόλο.

Τα τελευταία χρόνια η πόλη του Ηρακλείου έχει δημιουργήσει μια σημαντική παράδοση, που εκφράζεται μέσα από το Φεστιβάλ "Ηράκλειο - Καλοκαίρι", το οποίο έχει διεθνή ακτινοβολία, λόγω της ποιότητας των εκδηλώσεων του. Το πρόγραμμα του Φεστιβάλ περιλαμβάνει κύκλους θεάτρου, μουσικής, χορού και εικαστικών γεγονότων, με τη συμμετοχή σημαντικών ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών. Το φεστιβάλ πραγματοποιείται κατά κύριο λόγο στα κηποθέτρα "Ν. Καζαντζάκης" και "Μ. Χατζηδάκης", που βρίσκονται στην τάφρο των ενετικών τειχών, καθώς επίσης στο φρούριο "Κούλε" του ενετικού λιμένα.